İnvaziv radiologiya görüntüləmə (angioqrafiya, kompüter tomoqrafiyası və ya ultrasəs) nəzarəti altında, açıq cərrahiyyə və əməliyyat otağı olmadan minimal cərrahi prosedurların həyata keçirilməsini təmin edən inkişaf etməkdə olan alt ixtisasdır.
İnvaziv radioloqlar xüsusi iynələr, kateterlər və naqillərdən istifadə edərək damarların içərisi ilə hərəkət etməklə və ya perkutan yolla müxtəlif orqanlardakı müxtəlif xəstəlikləri hədəf alırlar.
Anadolu Medical Center-də bütün mürəkkəb prosedurlar beynəlxalq təşkilat tərəfindən sertifikatlaşdırılmış (Avropa İnvaziv Radiologiya Bordu, EBIR) invaziv radioloqlar tərəfindən yerinə yetirilir.
Anadolu Medical Center-in invaziv radiologiya şöbəsində həyata keçirilən müdaxilə prosedurları:
- Biopsiya: diaqnostika məqsədilə müxtəlif orqanlardan təhlükəsiz və effektiv nümunə götürülməsi.
- Drenaj: asit, öd, kist, abses və s. kimi maye yığıntılarının orqanizmdən xaric edilməsi.
- Damar müalicələri: arteriya və ya vena daralmaları/tutulmaları ürək damarlarında olduğu kimi digər orqanlarda da stent və balonlarla açıla bilər. Bəzən invaziv radioloqlar qanaxmaya səbəb ola bilən damarların bağlanmasını hədəfləyə bilər. Ağciyərdə, bağırsaqda və s. ciddi sağlamlıq ağırlaşmalarına, həmçinin kosmetik problemlərə yol aça bilən damar inkişaf qüsurları və varikoz venalar da endovaskulyar yolla idarə olunur.
- Xərçəng müalicələri: bir çox şiş qızdırma, dondurma və ya kimyəvi məhvetmə üsulları ilə müalicə oluna bilər. Əsasən qaraciyərin ilkin və metastatik şişlərində istifadə olunan digər standart müalicə isə şiş damarlarının yumşaq hissəciklərlə (embolizasiya), kimyaterapiya preparatları ilə (kimyaembolizasiya) və ya radioaktiv izotoplarla (radioembolizasiya) bağlanmasıdır.
- Nevroloji müalicələr: kəskin insultlar ilk 6 saat ərzində diaqnoz qoyulduqda beyin damarlarındakı trombun angioqrafiya ilə çıxarılması yolu ilə müalicə oluna bilər. Beyin anevrizmalarının yaratdığı ən ölümcül və əlilliyə səbəb olan problemlərdən biri – kəllədaxili qansızma invaziv neyroembolizasiya müalicəsi ilə aradan qaldırıla bilər.
Radiotezlikli ablasiya nədir?
Şiş ablasiyaları qaraciyər, ağciyər, sümük və s. kimi müxtəlif orqanların müalicəsində istifadə oluna bilən minimal invaziv cərrahi prosedurlardır. Bu üsulda xüsusi zondlar və ya iynələr rentgen şüaları nəzarəti altında perkutan yolla şişin içinə yeridilir. Sonra xərçəng hüceyrələrini məhv etmək üçün qızdırma (radiotezlik/mikrodalğa), dondurma (krioablasiya) və ya spirt kimi kimyəvi maddələrdən istifadə olunur.
Embolizasiya nədir?
Embolizasiya damarların bağlanması deməkdir. İnvaziv radioloq bu üsuldan anormal damarların, anevrizmaların, şişlərin, travmaların və s. müalicəsində hissəciklər, spirallər, maye maddələr, hətta stentlər vasitəsilə istifadə edə bilər. Müxtəlif orqanları qidalandıran arteriyaların genişlənməsi (xüsusilə beyin anevrizmalarında, müalicə olunmadıqda) həyat üçün təhlükəli qanaxmalara səbəb ola bilər.
Radioembolizasiya / kimyaembolizasiya nədir?
Radioembolizasiya və kimyaembolizasiya oxşar prosedurlardır: hər ikisi qasıq nahiyəsindən kateterin qaraciyərdəki şişi qidalandıran damarlara yeridilməsi ilə başlayır. Kimyaembolizasiya zamanı kimyaterapiya preparatları ilə yüklənmiş mikrohissəciklər angioqrafik yolla qaraciyər şişlərinə yeridilir. Radioembolizasiyada isə eyni məqsədlə radioaktiv mikrosferalardan (İtrium-90) istifadə olunur; bu, şişin daxilində yüksək dozada şüalanmaya imkan verir, qonşu sağlam toxumalar isə minimal şüa alır.
(Təsvirlərin müəllifi CIRSE)
Murat Dökdök
M.D.
Radiologiya
Murat Dökdök
M.D.
Radiologiya
Təhsil və iş təcrübəsi
• İstanbul Universiteti Cerrahpaşa Tibb Fakültəsi
• Göztepe Dövlət Xəstəxanası
• Minnesota Universiteti, ABŞ
• Harvard Tibb Fakültəsi, MGH, ABŞ
• Acıbadem Xəstəxanası
Tibbi ixtisas və maraq sahələri
• İnvaziv radiologiya
• Ürək-damar görüntüləməsi
• Neyroradiologiya
• Türkiyə Radiologiya Cəmiyyəti
• Avropa Radiologiya Cəmiyyəti
Araşdırmalar və nəşrlər
• 30 milli nəşr və istinad